Πριν ξεκινήσεις
Η καλή αρχή γίνεται πριν από την πρώτη ημέρα. Δεν χρειάζεται να δουλέψεις δωρεάν πριν μπεις στην εταιρεία, αλλά χρειάζεται να ξέρεις τι ακριβώς έχεις συμφωνήσει.
Κλείδωσε τα πρακτικά: ημερομηνία έναρξης, ωράριο, τόπο εργασίας, μοντέλο εργασίας, αποδοχές, παροχές, άδειες, εξοπλισμό, στοιχεία πρόσβασης και ποιος σε περιμένει την πρώτη ημέρα.
Διάβασε ξανά την αγγελία και την προσφορά. Σημείωσε τι ειπώθηκε για ευθύνες, στόχους και προοπτική. Αν μετά από έναν μήνα ο ρόλος μοιάζει πολύ διαφορετικός, θα χρειαστείς συγκεκριμένα σημεία για να το συζητήσεις.
Ετοίμασε τρεις ερωτήσεις: τι πρέπει να έχω καταλάβει στην πρώτη εβδομάδα; ποια είναι τα πρώτα πράγματα που πρέπει να παραδώσω; με ποιους ανθρώπους πρέπει να μιλήσω νωρίς;
Η πρώτη εβδομάδα
Την πρώτη εβδομάδα δεν κρίνεσαι από το πόσο γρήγορα θα αλλάξεις τα πράγματα. Κρίνεσαι από το αν ακούς, οργανώνεσαι, ρωτάς σωστά και αρχίζεις να καταλαβαίνεις το περιβάλλον.
| Τι να κάνεις | Γιατί μετράει |
|---|---|
| Κράτα σημειώσεις για εργαλεία, διαδικασίες, ονόματα και αποφάσεις | Δεν χρειάζεται να θυμάσαι τα πάντα, αλλά δεν πρέπει να ρωτάς τα ίδια πέντε φορές |
| Ζήτα να καταλάβεις τον χάρτη της ομάδας | Ποιος αποφασίζει, ποιος εκτελεί, ποιος ξέρει την ιστορία, ποιος λύνει πρακτικά προβλήματα |
| Ρώτα πώς προτιμά να δουλεύει ο προϊστάμενός σου | Άλλος θέλει συχνές ενημερώσεις, άλλος θέλει αυτονομία και σύντομη σύνοψη |
| Μάθε τα κανάλια επικοινωνίας | Άλλο πράγμα το email, άλλο το chat, άλλο η συνάντηση, άλλο το εργαλείο έργων |
| Παρατήρησε τι επιβραβεύεται στην πράξη | Η κουλτούρα φαίνεται από τις αποφάσεις, όχι από τις παρουσιάσεις |
Απόφυγε δύο άκρα: να προσπαθήσεις να εντυπωσιάσεις με μεγάλες δηλώσεις ή να εξαφανιστείς επειδή φοβάσαι να ρωτήσεις. Το σωστό σήμα είναι: μαθαίνω γρήγορα, κρατάω δομή, σέβομαι τον τρόπο δουλειάς, αλλά δεν μένω παθητικός/ή.
Οι πρώτες 30 ημέρες
Στο τέλος του πρώτου μήνα πρέπει να μπορείς να εξηγήσεις με δικά σου λόγια ποια είναι η δουλειά σου. Όχι τον τίτλο σου. Τη δουλειά σου.
Οι βασικές ερωτήσεις είναι:
• Ποια προβλήματα προσλήφθηκα να λύσω;
• Ποια πράγματα θεωρούνται επείγοντα και ποια απλώς θορυβώδη;
• Ποιοι άνθρωποι επηρεάζουν την επιτυχία μου;
• Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο «το έκανα» και στο «το έκανα καλά» εδώ;
• Τι δεν πρέπει να αγγίξω ακόμα επειδή χρειάζεται περισσότερο πλαίσιο;
Κλείσε μια σύντομη συζήτηση με τον προϊστάμενό σου προς το τέλος του πρώτου μήνα. Η καλύτερη διατύπωση είναι απλή: «Θέλω να βεβαιωθώ ότι καταλαβαίνω σωστά τις προτεραιότητες. Αν κοιτάξουμε τις επόμενες 30 ημέρες, ποια δύο ή τρία πράγματα θα σε κάνουν να πεις ότι είμαι σε σωστή τροχιά;»
Ημέρες 31-60
Στον δεύτερο μήνα πρέπει να αρχίσεις να δίνεις ορατό αποτέλεσμα. Όχι απαραίτητα μεγάλο. Ορατό. Κάτι που δείχνει ότι δεν είσαι απλώς σε φάση παρακολούθησης.
Διάλεξε ένα μικρό έργο ή ένα καθαρό κομμάτι ευθύνης όπου μπορείς να φέρεις τάξη. Μπορεί να είναι μια αναφορά που βγαίνει σωστά, ένα αρχείο που οργανώνεται, μια διαδικασία που γίνεται πιο καθαρή, ένας πελάτης που εξυπηρετείται καλύτερα, ένα τεχνικό θέμα που κλείνει.
Μην μπερδεύεις την ορατότητα με θόρυβο. Δεν χρειάζεται να μιλάς συνέχεια. Χρειάζεται να φαίνεται τι αναλαμβάνεις, τι προχωράει, πού κολλάς και τι χρειάζεσαι.
Ημέρες 61-90
Στον τρίτο μήνα αρχίζει το πιο χρήσιμο κομμάτι: η διόρθωση πορείας. Μέχρι τότε έχεις αρκετή εικόνα για να μη μιλάς θεωρητικά, αλλά είσαι ακόμα αρκετά νωρίς για να αλλάξεις συνήθειες πριν παγιωθούν.
Ζήτα καθαρή ανατροφοδότηση. Όχι γενικά «όλα καλά;». Αυτό συνήθως φέρνει ένα ευγενικό «ναι, όλα καλά». Ρώτα πιο συγκεκριμένα:
• «Τι κάνω ήδη καλά και θέλεις να συνεχίσω;»
• «Σε ποια σημεία θα ήθελες να δείχνω μεγαλύτερη αυτονομία;»
• «Υπάρχει κάτι που σε προβληματίζει, έστω και μικρό, πριν γίνει μεγαλύτερο;»
• «Ποια θα ήταν μια καλή εξέλιξη για τους επόμενους τρεις μήνες;»
Αν ακούσεις κάτι δύσκολο, μην αμυνθείς αμέσως. Ζήτα παράδειγμα, επιβεβαίωσε ότι κατάλαβες, και κλείσε με μία πρακτική αλλαγή που θα κάνεις. Η ωριμότητα φαίνεται περισσότερο στον τρόπο που παίρνεις feedback παρά στο αν το feedback είναι τέλειο.
Πώς διαβάζεις την κουλτούρα
Η κουλτούρα δεν είναι οι αξίες στον τοίχο. Είναι τι συμβαίνει όταν υπάρχει πίεση, ασάφεια ή διαφωνία.
| Παρατήρηση | Τι μπορεί να σημαίνει |
|---|---|
| Οι αποφάσεις αλλάζουν χωρίς εξήγηση | Ίσως χρειάζεται να ζητάς γραπτή επιβεβαίωση πριν επενδύσεις χρόνο |
| Οι συναντήσεις τελειώνουν χωρίς ιδιοκτήτη και επόμενο βήμα | Θα πρέπει να συνοψίζεις εσύ τι συμφωνήθηκε |
| Οι άνθρωποι δουλεύουν συστηματικά εκτός ωραρίου | Μάθε αν είναι προσωρινή πίεση ή κανονικός τρόπος λειτουργίας |
| Ο προϊστάμενος αποφεύγει δύσκολες απαντήσεις | Μπορεί να χρειαστείς πιο συγκεκριμένες ερωτήσεις και γραπτά σημεία |
| Οι καλοί άνθρωποι βοηθούν ανεπίσημα | Βρες τους νωρίς, αλλά μην τους φορτώνεις χωρίς σεβασμό στον χρόνο τους |
Μην κρίνεις όλη την εταιρεία από μία κακή μέρα. Αλλά μην αγνοείς επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Η πρώτη εντύπωση μπορεί να είναι άδικη, το τρίτο ίδιο περιστατικό σπάνια είναι τυχαίο.
Δοκιμαστική περίοδος στην Ελλάδα
Η δοκιμαστική περίοδος δεν σημαίνει ότι είσαι «χωρίς δικαιώματα». Είναι περίοδος αξιολόγησης, αλλά η σχέση εργασίας παραμένει σχέση εργασίας, με άδεια, εισφορές και βασικές υποχρεώσεις και από τις δύο πλευρές.
Με βάση το ισχύον πλαίσιο, η δοκιμαστική περίοδος μπορεί να φτάνει γενικά μέχρι τους 6 μήνες. Σε σύμβαση ορισμένου χρόνου πρέπει να είναι ανάλογη με τη διάρκεια και τη φύση της εργασίας, και δεν μπορεί να ξεπερνά το 1/4 της συνολικής διάρκειας ούτε τους 6 μήνες. Για λεπτομέρειες, δες τον οδηγό για τη σύμβαση εργασίας και τις επίσημες σελίδες της Επιθεώρησης Εργασίας και του Υπουργείου Εργασίας.
Πρακτικά, μη βλέπεις τη δοκιμαστική μόνο αμυντικά. Είναι και δική σου περίοδος ελέγχου. Αν ο ρόλος, οι ώρες, οι αποδοχές ή η συμπεριφορά της ομάδας διαφέρουν σοβαρά από όσα συμφωνήθηκαν, μην περιμένεις παθητικά να «στρώσει».
Σημάδια κινδύνου
Κάθε νέα δουλειά έχει αμηχανία. Άλλο όμως η φυσιολογική αμηχανία και άλλο τα σημάδια ότι κάτι είναι λάθος.
Πρόσεξε ιδιαίτερα αν:
• η δουλειά είναι ουσιαστικά άλλη από αυτή που συμφωνήθηκε,
• κανείς δεν μπορεί να σου πει τι σημαίνει επιτυχία στον ρόλο,
• οι υπερωρίες παρουσιάζονται ως αυτονόητη καθημερινότητα από την πρώτη εβδομάδα,
• σε αφήνουν χωρίς πρόσβαση, εργαλεία ή βασικές πληροφορίες και μετά σε κρίνουν για καθυστέρηση,
• ακούς συνεχώς κακή κουβέντα για τον προηγούμενο άνθρωπο στη θέση,
• σου ζητούν να κάνεις κάτι που σε βάζει σε ηθικά ή νομικά γκρίζα ζώνη,
• κάθε ερώτηση αντιμετωπίζεται σαν ενόχληση.
Αν δεις ένα τέτοιο σημάδι μία φορά, κράτα σημείωση. Αν το δεις ξανά και ξανά, μίλα συγκεκριμένα. Αν συνεχιστεί, άρχισε να σκέφτεσαι σχέδιο εξόδου.
Αν η δουλειά μοιάζει λάθος
Μην παραιτηθείς παρορμητικά επειδή οι πρώτες δύο εβδομάδες ήταν δύσκολες. Αλλά μην πείθεις τον εαυτό σου ότι όλα είναι φυσιολογικά όταν τα στοιχεία δείχνουν το αντίθετο.
Η σειρά είναι:
1. Κατέγραψε γεγονότα. Όχι «είναι χάος», αλλά «δεν έχω πάρει πρόσβαση στο σύστημα Χ μετά από τρεις υπενθυμίσεις» ή «ο ρόλος που συμφωνήθηκε ως αναλυτικός είναι στην πράξη τηλεφωνικές πωλήσεις».
2. Κάνε μία καθαρή συζήτηση. Πες τι βλέπεις, τι χρειάζεσαι και τι συμφωνήθηκε. Ζήτα συγκεκριμένη απάντηση, όχι γενική καθησυχαστική κουβέντα.
3. Δώσε σύντομο χρόνο διόρθωσης. Αν το θέμα είναι πρακτικό, μπορεί να λυθεί. Αν είναι θέμα αξιών, ρόλου ή συμπεριφοράς, συχνά δεν λύνεται εύκολα.
4. Αν χρειάζεται, ξαναμπές διακριτικά στην αγορά. Δες τον οδηγό για αναζήτηση ενώ δουλεύεις και τα σημάδια ότι ήρθε η ώρα να φύγεις.
Checklist 90 ημερών
| Σημείο | Τι πρέπει να είναι αληθές |
|---|---|
| Ρόλος | Μπορώ να εξηγήσω τις βασικές ευθύνες και πώς κρίνεται η επιτυχία |
| Προϊστάμενος | Ξέρω πώς θέλει ενημέρωση, πότε θέλει λεπτομέρεια και πότε αυτονομία |
| Ομάδα | Ξέρω ποιοι είναι οι βασικοί άνθρωποι και πώς συνεργάζομαι μαζί τους |
| Αποτέλεσμα | Έχω παραδώσει τουλάχιστον ένα καθαρό, ορατό κομμάτι δουλειάς |
| Feedback | Έχω ακούσει συγκεκριμένα τι πάει καλά και τι χρειάζεται διόρθωση |
| Ταίριασμα | Μπορώ να πω αν ο ρόλος είναι αρκετά κοντά σε αυτό που συμφώνησα |
| Επόμενο τρίμηνο | Έχω δύο ή τρεις σαφείς προτεραιότητες για τη συνέχεια |
Αν τα περισσότερα είναι αληθή, έχεις μπει σε καλή τροχιά. Αν τα περισσότερα είναι θολά, το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα ότι δεν προσπαθείς. Μπορεί να λείπει δομή. Η δουλειά σου τότε είναι να τη ζητήσεις, να τη φτιάξεις όπου μπορείς και να κρίνεις αν υπάρχει πραγματική διάθεση να σε βοηθήσουν να πετύχεις.