Τα βασικά δικαιώματα που πρέπει να ξέρεις
Η ελληνική εργατική νομοθεσία δίνει ένα αρκετά εκτεταμένο πλαίσιο προστασίας για γονείς που εργάζονται, αλλά τα δικαιώματα δεν είναι όλα ίδια ούτε αφορούν όλους με τον ίδιο τρόπο. Άλλο πράγμα η πατρότητα, άλλο η γονική άδεια, άλλο η άδεια φροντίδας τέκνου και άλλο η ειδική άδεια προστασίας μητρότητας.
- Άδεια πατρότητας: 14 εργάσιμες ημέρες, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο.
- Γονική άδεια: 4 μήνες ανά γονέα, ατομικό και αμεταβίβαστο δικαίωμα, μέχρι το παιδί να συμπληρώσει τα 8 έτη.
- Άδεια φροντίδας τέκνου: μειωμένο ωράριο κατά 1 ώρα ημερησίως για 30 μήνες ή ισοδύναμη εναλλακτική μορφή, εφόσον υπάρξει συμφωνία.
- Ειδική άδεια προστασίας μητρότητας: έως 9 μήνες μέσω ΔΥΠΑ για δικαιούχες/δικαιούχους που πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις.
- Προστασία από απόλυση: η προστασία μητρότητας ισχύει, κατά κανόνα, μέχρι τη συμπλήρωση 18 μηνών από τον τοκετό ή και για μεγαλύτερο διάστημα όπου αυτό προβλέπεται.
Αν είσαι σε ειδικό καθεστώς εργασίας, σε υιοθεσία, σε αναδοχή, σε μερική απασχόληση ή σε περίπτωση παρένθετης μητρότητας, μην υποθέτεις ότι ισχύει αυτόματα ό,τι άκουσες από άλλον. Δες την επίσημη υπηρεσία ή συμβουλέψου εργατολόγο.
Η ειδική άδεια προστασίας μητρότητας της ΔΥΠΑ
Ένα από τα πιο σημαντικά εργαλεία είναι η ειδική άδεια προστασίας μητρότητας. Σήμερα η σχετική άδεια έχει διάρκεια έως 9 μήνες και καταβάλλεται μέσω ΔΥΠΑ, υπό τις ισχύουσες προϋποθέσεις. Για τις μισθωτές του ιδιωτικού τομέα, το σχετικό ποσό συνδέεται με τον εκάστοτε κατώτατο μισθό, ενώ υπάρχουν και αντίστοιχες ρυθμίσεις για μη μισθωτές ασφαλισμένες του e-ΕΦΚΑ.
Το κρίσιμο σημείο εδώ είναι ότι δεν χρειάζεται να θυμάσαι όλη τη νομική μηχανική. Χρειάζεται να ξέρεις αν σε αφορά και πότε πρέπει να κινηθείς. Αν πλησιάζεις στο τέλος της άδειας κύησης και λοχείας ή της αντίστοιχης προστατευτικής περιόδου, έλεγξέ το εγκαίρως και μην το αφήσεις για την τελευταία στιγμή.
Η ψυχολογική πλευρά της επιστροφής
Πολλοί γονείς υποτιμούν το ψυχικό βάρος της επιστροφής. Η κούραση, η ενοχή, η αίσθηση ότι πρέπει να αποδείξεις ξανά τον εαυτό σου και ο φόβος ότι δεν θα προλαβαίνεις τίποτα είναι εξαιρετικά συνηθισμένα.
Δεν είναι ένδειξη αδυναμίας. Είναι μέρος μιας απαιτητικής μετάβασης.
Συχνά βοηθούν:
- σταθερό πλάνο φροντίδας του παιδιού πριν επιστρέψεις,
- πρώιμη συζήτηση με τον προϊστάμενο για το πώς θα γίνει η επάνοδος,
- λίγη περισσότερη επιείκεια με τον εαυτό σου στο πρώτο διάστημα,
- δίκτυο άλλων γονέων στον χώρο εργασίας ή στον κλάδο σου.
Πώς να οργανώσεις τη συζήτηση με τον εργοδότη
Η επιστροφή είναι καλύτερο να συζητιέται πριν γίνει. Ιδανικά, άνοιξε τη συζήτηση μερικές εβδομάδες πριν την ημερομηνία επιστροφής, ώστε να μη βρεθείτε και οι δύο προ τετελεσμένων.
1. Δώσε έγκαιρη εικόνα
Ένα σύντομο μήνυμα αρκεί. Στόχος δεν είναι να απολογηθείς, αλλά να συντονιστείς.
2. Ξεκαθάρισε τι ζητάς και γιατί
Αν χρειάζεσαι προσαρμογή, πες το συγκεκριμένα. Όχι «θέλω κάτι πιο ευέλικτο», αλλά τι ακριβώς σε βοηθά: σταθερότερο ωράριο, καθαρότερη κατανομή συναντήσεων, συγκεκριμένες ημέρες παρουσίας ή καλύτερο προγραμματισμό.
3. Ζήτα ρεαλιστική επάνοδο, όχι θαύμα
Η επιστροφή δεν χρειάζεται να παρουσιαστεί σαν «επιστρέφω και από αύριο όλα ακριβώς όπως πριν». Πιο πειστικό είναι να δείξεις πρόθεση, σοβαρότητα και πρακτική σκέψη.
Η φροντίδα του παιδιού είναι μέρος της εργασιακής εξίσωσης
Το αν η επιστροφή σου θα λειτουργήσει στην πράξη εξαρτάται συχνά λιγότερο από τη νομοθεσία και περισσότερο από το αν υπάρχει σταθερή λύση φροντίδας. Παιδικός σταθμός, υποστήριξη από οικογένεια, babysitter ή συνδυασμός αυτών: ό,τι κι αν επιλέξεις, θέλει προετοιμασία.
Μην αφήσεις αυτό το κομμάτι για την τελευταία εβδομάδα. Αν το πλάνο φροντίδας είναι ασταθές, θα επηρεαστεί αναπόφευκτα και η επιστροφή στη δουλειά.
Πρακτικές συμβουλές για τις πρώτες εβδομάδες
1. Μην περιμένεις τέλεια απόδοση από την πρώτη μέρα. Το πρώτο διάστημα είναι περίοδος επανένταξης, όχι τελική εξέταση.
2. Ζήτα σύντομο επανασυντονισμό. Χρειάζεσαι καθαρή εικόνα για το τι έχει αλλάξει, ποιες είναι οι τωρινές προτεραιότητες και πού πρέπει να μπεις πιο άμεσα.
3. Μη φορτωθείς τα πάντα ταυτόχρονα. Η δουλειά, το παιδί και το σπίτι είναι ήδη αρκετά.
4. Χτίσε ξανά ρυθμό. Κάποιες μέρες θα πάνε καλά και κάποιες θα πάνε στραβά. Αυτό δεν σημαίνει ότι η επιστροφή απέτυχε.
5. Ζήτα βοήθεια νωρίς, όχι όταν εξαντληθείς. Είτε στο σπίτι είτε στη δουλειά.
Καριέρα μετά την επιστροφή
Η επιστροφή μετά τη γονεϊκότητα δεν σημαίνει ότι μπαίνεις μόνιμα σε δεύτερη μοίρα. Μπορεί να υπάρξει ένα διάστημα επαναπροσαρμογής, αλλά δεν χρειάζεται να αποδεχτείς σιωπηρά ότι η επαγγελματική σου πορεία τελείωσε ή πρέπει να παγώσει επ' αόριστον.
Όταν σταθεροποιηθεί η καθημερινότητα, είναι απολύτως θεμιτό να ξανανοίξεις συζήτηση για εξέλιξη, νέο ρόλο, αύξηση ή αλλαγή ευθύνης. Η μητρότητα ή η πατρότητα δεν ακυρώνουν την επαγγελματική φιλοδοξία.